نورنیوز-گروه بینالملل : پهپاد «وایلدفایر» جدیدترین نشانهای از تحول در رویکرد آمریکا نسبت به آینده نبردهای بدون سرنشین امیرزا است. این طرح مفهومی که توسط شرکت جنرال اتمیکس برای برنامه «هواگرد چندمأموریتی» وزارت دفاع آمریکا ارائه شده، قرار است بخشی از وظایف پهپادهای ریپر را بر عهده بگیرد. این برنامه تحت نظارت واحد نوآوری دفاعی آمریکا دنبال میشود و هدف آن، طراحی هواگردی بدون سرنشین است که ارزانتر، ماژولار، دوربرد و با قابلیت تولید انبوه باشد.
تفاوت اصلی این رویکرد جدید با نسلهای قبلی، در مفهوم «انبوهسازی» و پذیرش تلفات نهفته است. در سالهای گذشته، آمریکا بخش قابل توجهی از توان هوایی بدون سرنشین خود را بر تعداد محدودی هواگرد گرانقیمت و با ارزش متمرکز کرده بود؛ اما تجربیات نبردهای اخیر نشان میدهد پهپادهای بزرگ، کند و با ارتفاع متوسط در برابر پدافند و محیطهای هوایی مورد مناقشه، آسیبپذیری بالایی دارند.
بر همین اساس، برنامه جدید به دنبال هواگردی است که بتواند با هزینه کمتر، مأموریتهای متنوعتری را در فواصل بسیار دور انجام دهد. وایلدفایر در طرح اولیه باید توانایی حمل دستکم ۱۲۷۰ کیلوگرم محموله را داشته باشد و بدون نیاز به سوختگیری، شعاع رزمی حدود ۴۲۶۰ کیلومتر را پوشش دهد. این ارقام نشان میدهد که هدف فقط ساخت جایگزینی برای ریپر نیست؛ بلکه طراحی یک پلتفرم عملیاتی با برد و ظرفیت بسیار بیشتر مدنظر قرار گرفته است.
یکی دیگر از ویژگیهای قابل توجه، قابلیت استقرار مستقل است. برای این هواگرد، پروازی یکطرفه بیش از ۱۴۸۰۰ کیلومتر پیشبینی شده است؛ ظرفیتی که در صورت تحقق، امکان اجرای مأموریتها در فواصل بسیار دور از پایگاه اصلی را فراهم میکند. معماری ماژولار نیز اجازه میدهد تجهیزات و حسگرهای مختلف، از جمله سامانههای تصویربرداری ویدئویی تمامحرکتی، بر اساس نوع مأموریت روی هواگرد نصب شوند.
در کنار برد و محموله، خودکارسازی جایگاه ویژهای در این طرح دارد. وزارت دفاع آمریکا به دنبال افزایش سطح استقلال عملیاتی سامانههای بدون سرنشین است؛ بهگونهای که در آینده یک اپراتور بتواند چندین هواگرد را به صورت همزمان مدیریت کند. چنین قابلیتی میتواند هزینه نیروی انسانی را کاهش داده و امکان بهکارگیری تعداد بیشتری پهپاد در یک عملیات را فراهم کند.
توان احتمالی حمل چهار موشک ضدکشتی دوربرد نیز وایلدفایر را از یک پهپاد صرفاً شناسایی یا تهاجمی فراتر میبرد. در صورت عملیاتی شدن چنین قابلیتی، این هواگرد میتواند در مأموریتهای دریایی و حملات دورایستا نیز نقش ایفا کند. ترکیب برد زیاد، محموله سنگین، ارتباط شبکهای و کنترل نیمهخودکار چند پهپاد، تصویری از نسل جدید قدرت هوایی آمریکا ارائه میدهد.
اهمیت این تحول زمانی روشنتر میشود که وضعیت ناوگان ریپر را در نظر بگیریم. نیروی هوایی آمریکا در ابتدای سال مالی ۲۰۲۵ دارای ۲۳۱ فروند ریپر بود؛ این تعداد در آغاز سال مالی ۲۰۲۶ به ۱۶۵ فروند کاهش یافت و در ماه مه همان سال، ژنرال دیوید تابور شمار ناوگان را ۱۳۵ فروند اعلام کرد. به بیان دیگر، تعداد ریپرهای در اختیار نیروی هوایی آمریکا در این بازه، ۹۶ فروند، معادل حدود ۴۲ درصد، کاهش یافته است.
کاهش ناوگان که در نبردهای پرتنش به ویژه جنگ ائتلاف آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران رخ داده، در شرایطی است که تولید ریپر نیز متوقف شده و جایگزینی سریع هواگردهای از دسترفته دشوارتر شده است. بنابراین برنامه هواگرد چندمأموریتی صرفاً یک پروژه بلندمدت فناورانه نیست؛ بلکه پاسخی به یک نیاز عملیاتی فوری و همزمان تلاشی برای بازتعریف معماری جنگ هوایی آینده است.
برنامهریزی وزارت دفاع آمریکا پیشبینی میکند نمونه منتخب حداکثر ۲۱ ماه پس از انعقاد قرارداد وارد آزمایش پروازی در مقیاس کامل شود و دستیابی به توان عملیاتی اولیه نیز برای سال مالی ۲۰۳۱ هدفگذاری شده است. با این حال، وایلدفایر هنوز در مرحله طرح مفهومی قرار دارد و مشخصات فنی کامل و تصاویر رسمی آن منتشر نشده است.
در نهایت، مهمترین پیام این پروژه را باید در تغییر فلسفه استفاده از پهپادها جستوجو کرد: آمریکا در حال حرکت از پهپادهای گرانقیمت و نسبتاً محدود به سمت ناوگانی گستردهتر، شبکهای، خودکار و قابل جایگزینی است. وایلدفایر هنوز یک طرح روی کاغذ است، اما مشخصات پیشنهادی آن نشان میدهد آینده جنگ پهپادی آمریکا بیش از گذشته بر برد، تعداد، خودمختاری، شبکهسازی و تحمل تلفات استوار خواهد بود.